Je lichaam na de dood teruggeven aan de natuur: veraarden
Tekst: Ineke Beemsterboer
Ieder mens in Nederland staat voor de keuze: laat ik mijn lichaam na mijn overlijden begraven, cremeren of stel ik het beschikbaar voor de wetenschap? Als het aan de Stichting Veraarden ligt, komt daar nog een optie bij. Bij veraarden wordt het lichaam in een afgesloten cocon gelegd, op een organisch plantenmengsel. In ongeveer 40 dagen wordt het lichaam omgezet tot vruchtbare aarde. In Nederland mag veraarden nog niet, maar in bepaalde staten van VS en deelstaten van Duitsland wordt het al gedaan. In Nederland groeit de belangstelling en wordt hard gewerkt aan een wetswijziging om veraarden mogelijk te maken.
De Haarlemse Eefje Smulders is eigenaar van Zonnewende Uitvaartbegeleiding en is bestuurslid van de Stichting Veraarden. Eefje begeleidt families naar een liefdevol en verbindend afscheid. “Mijn intentie is altijd een uitvaart te begeleiden die op alle lagen klopt. Een afscheid dat bij de overledene en de nabestaanden past en niet is wat ‘hoort’. De kist meenemen op een fiets, het lichaam opbaren in een wade, een uitvaart op een persoonlijke plek: er is vaak veel meer mogelijk dan mensen denken. Door er goed over na te denken en bewuste keuzes te maken, kan het afscheid een heel helend ritueel zijn. Bovendien kunnen er zo ook kosten worden bespaard. Je houdt het proces in eigen hand en hoeft niet te kiezen voor standaard oplossingen.”
In haar zoektocht naar mogelijkheden en vormen voor een mooi afscheid, stuitte Eefje op veraarden. Voor haar is het een logische vorm. “Je geeft het lichaam terug aan de natuur, in de natuurlijke cyclus van leven en dood. Het is de meest duurzame vorm voor ‘lichaamsbestemming’ zoals dat heet. “Er komt geen kist aan te pas, het kost bijna geen energie, er komt geen CO2 vrij zoals uit de verbrandingsoven en het graf hoeft niet geruimd te worden. “Mensen denken dat een lichaam verteert tijdens de grafrust van 10 jaar. Maar in praktijk is dat niet zo. Mensen worden diep begraven en daar is geen bodemleven.” De warmte die ontstaat bij het composteren zorgt voor een actief afbraakproces en het lijkt erop dat geneesmiddelen en ziekteverwekkers daarmee ook worden afgebroken. Dit is iets waar Stichting Veraarden en de gezondheidsraad van de regering nu onderzoek naar doen.
Na het gecontroleerde composteringsproces van 40 dagen is de aarde die overblijft rijk aan voedingsstoffen. Je kunt er een boom op laten groeien, of een bloementuin. Er is ook een voorbeeld waarin zulke aarde gebruikt wordt voor het aanplanten van nieuw bos in ontbost gebied. “Als je het mensen uitlegt spreekt het ze erg aan”, merkt Eefje. “We zijn best ver van de dood af komen te staan. Er is veel onwetendheid. Maar iedereen sterft. Ik pleit voor een gezonde afscheidscultuur, waarin we met elkaar praten over de dood. Zowel over het sterfproces als over wat daarna moet gebeuren. Dat is natuurlijk en werkt helend.”
Meer informatie op www.zonnewendeuitvaartbegeleiding.nl en op www.veraarden.nl
Dit artikel verscheen ook op 22 mei 2025 in het Haarlems Nieuwsblad
De stichting Veraarden lanceerde maandag 26 mei ‘Wij zijn aarde’: een campagne om te crowdfunden en de bekendheid van veraarden te vergroten: https://whydonate.com/nl/fundraising/wijzijnaarde
