Ita Wegman: arts met een missie
Het ledenmagazine van Antroposana is vernoemd naar de Nederlandse arts Ita Wegman (1876-1943). Samen met Rudolf Steiner zette zij de antroposofische geneeskunde op de kaart. In 1921 stichtte zij, als een van de weinige vrouwelijke artsen indertijd, de eerste antroposofisch medische kliniek vlakbij het Zwitserse Dornach. Tegenwoordig werken in dit ziekenhuis ruim zeventig artsen. Ook in Nederland en wereldwijd werken vele therapeuten en artsen met wat Ita Wegman gedurende haar leven heeft ontgonnen. Haar levensverhaal, haar onderzoekende houding en haar moed delen we graag op deze plek. Biograaf Ed Taylor neemt je mee: welke levensvragen en inzichten vormden de drijfveren van deze toegewijde arts?
150e Geboortedag
Op 22 februari 2026 wordt de 150e geboortedag van Ita Wegman gememoreerd. In het Goethenaum in Zwitserland vindt een speciale conferentie plaats: ‘The Courage to Heal’ (20 t/m 22 februari). Bijzonder is dat deze conferentie wordt georganiseerd door drie verschillende secties: de medische sectie, de algemene antroposofische sectie en de sectie voor curatieve pedagogie en inclusieve sociale ontwikkeling. Samen brengen zij hulde aan Ita Wegman, uit dankbaarheid voor haar impulsen die tot op de dag van vandaag inspireren.
Powerwoman Ita Wegman
Uit Ita 2018-01
Wie was Ita Wegman? Even opzoeken: Maria Ita Wegman (Karawang 1876, Arlesheim 1943) was een Nederlandse arts en antroposoof. Wegman werd bekend als de medeoprichtster van de antroposofische geneeskunde in samenwerking met Rudolf Steiner. In 1921 richtte zij de eerste antroposofische medische kliniek op in Arlesheim, nu bekend als de Ita Wegman-Kliniek. Zij ontwikkelde een speciale vorm van massagetherapie, genaamd ritmische massage. Handig, dat Wikipedia. Maar wat wéét ik nu eigenlijk? Wie was zij echt? En waarom is ze belangrijk voor onze tijd? Waarom wordt ze samen met Steiner beschouwd als de grondlegger van de integratieve geneeskunde? Om dat te weten te komen, zit er niet veel anders op dan het haar te vragen.
Ik heb haar virtueel uitgenodigd. En ziedaar: zonder aarzelen stemde ze toe in een interview en zat ze bij mij aan tafel. Lees verder…
De moed en de wil
Column Ed Taylor uit Ita 2018-02
De Volkskrant publiceert elke zaterdag de rubriek ‘Die ene patiënt’. Daarin vertellen artsen, medisch specialisten of therapeuten over de patiënt die hen anders liet kijken naar hun vakgebied. Een verloskundige adviseerde ouders om hun ongeboren kind te laten aborteren omdat de echo een hartafwijking liet zien, maar zij wilden dat niet. Dat zette haar aan het denken – zeker, toen later bleek dat het kind over haar hartafwijking was heen gegroeid. Of die longarts die meende dat een levenslustige jonge vrouw met een agressieve en al uitgezaaide longtumor was uitbehandeld. Maar zij wilde door – ondanks alle pijn en ongemakken en leefde nog anderhalf jaar.
Dit soort eye-openers werpen de vraag op wat kwaliteit van leven nu eigenlijk is. Ook Ita Wegman worstelde als jonge arts met de betekenis van het ziek-zijn, het ziekteproces en haar manier van (be)handelen. Lees verder…
Oplossen
Column Ed Taylor uit Ita 2019-01
Het lijkt wel alsof verharding en verkramping het thema vormen van onze tijd. Wie kent niet dat gevoel onrechtvaardig te zijn behandeld? En hoe dat kan knagen en zich kan nestelen tot het zich vastzet. Hoe krijgen we onszelf weer in beweging?
Al vanaf het overlijden van Rudolf Steiner in 1925 bestond er strijd en onenigheid binnen de antroposofische vereniging – zelfs binnen het bestuur. In 1935 kwam het in Dornach tot een dieptepunt tijdens een algemene vergadering. Een groot aantal leden werd geroyeerd, waaronder de bestuursleden Elisabeth Vreede en Ita Wegman. Met name Wegman werd verweten “de macht te willen grijpen”. Lees verder…
De kracht van het inleven
Column Ed Taylor uit Ita 2019-02
Ita Wegman had van nature al een grote gevoeligheid voor de aardse omgeving en de mensen. Als arts, zo vond zij, was een sterk inlevingsvermogen onontbeerlijk. Daarom probeerde zij haar gevoeligheid zo veel mogelijk te ontwikkelen, bijvoorbeeld door natuurstemmingen te observeren en de werking van geologische lagen van diverse gebieden op aarde aandachtig te verkennen.
In 1927 bezocht Ita Wegman de Schotse eilanden Iona en Staffa, die allebei deel uitmaken van de Binnen-Hebriden. Deze krachtplekken maakten een geweldige indruk op haar. Het lieflijke Iona betoverde haar meteen. Ze merkte de werking van de zandsteen en het Laurentiaan-gneis (het graniet). Het meest noordelijke puntje van het uitgestrekte eiland wees naar het verderop gelegen Staffa. Lees verder…
Nieuwe impuls
Column Ed Taylor uit Ita 2019-03
De ochtend gloorde. Het was vredig, de eerste vogels hieven hun lentegezang aan. De laatste hoop op verbetering was al weg geëbd. Ieder voelde dat het moment om afscheid te nemen nu echt was aangebroken. Toch nog een laatste keer die al te menselijke vraag: ‘Kunt u niet toch bij ons blijven?’ Vrijwel meteen daarop, zwak maar liefdevol, maar ook met wat verwondering kwam haar antwoord: ‘Waarom ook niet?’. Maar voor alle aanwezigen was het duidelijk: dit was troost. Troost in het besef dat sterven een aards scheiden was, maar geen breuk tussen mensen die zich met elkaar verbonden weten.
Tien jaar eerder al had Ita Wegman de grenzen verkend. De conflicten in de antroposofische vereniging waren zo hoog opgelopen dat zij, samen met Elizabeth Vreede en honderden andere antroposofen, uit de vereniging dreigden te worden gezet. Lees verder…
Wie was Ita Wegman?
Online verschenen in 2018
Kinderjaren
Wat denk je? Maakt het uit op welke geografische plek op aarde je wordt geboren en je kinderjaren hebt doorgebracht? Of je wieg stond in hartje Amsterdam met buiten de knerpende tram en gillende sirenes of in het duinzand van een Waddeneiland met het geluid van de branding nooit ver weg? Of je kon spelen in de bosrijke Achterhoek of op de klei van het Groninger Ommeland? Van schrijver Marten Toonder is bekend dat hij in 1965 naar Ierland verhuisde omdat daar de sfeer meer aansloot bij zijn verhalen over Bommel en Tom Poes. Rudolf Steiner heeft meermalen uitvoerig uitgelegd dat het belangrijk was dat hij in een slavische omgeving bij de rivier de Mur geboren werd. Hij groeide op in de bergen en dalen tussen Hongarije en Oostenrijk.
Leergierig
Ita Wegman werd in 1876 geboren op Java. Vandaag de dag is haar geboorteplaats weer woeker-natuur, zoals dat daar gaat, wanneer de mensen hun woonplaats verlaten. Er was moerassig laagland, riviertjes met aan de oevers rijstvelden, plantages vol tabak-, katoen- en kaneelplanten, de alang-alang, de djatibomen. Niet lang na haar geboorte verhuisde de familie Wegman naar Gending. Nu woonden ze bij de vulkanen, de ravijnen en woeste bergrivieren. Hier strekten de plantages zich terrasgewijs lieflijk omhoog tegen de hellingen van de vulkaan. Vlak daarnaast waren de diepe bergmeren en donkere vulkaanhellingen. Lees verder…
