Samen oog hebben voor kinderen

antroposofische jeugdzorg in de Drentse natuur

Uit Ita 2026-02

De Plus Boerderij in het Drentse Wapserveen staat aan de vooravond van een grote uitdaging: de oprichting van een Noord-Nederlands Kindertherapeuticum. Een stap die arts en oprichtster Ghislaine Heesen bij de start van haar jeugdzorgboerderij niet had voorzien.

Tekst kalle Heesen  |  Beeld Plus boerderij

‘Oh, ik denk al vanaf dat ik student was,’ antwoordt oprichtster Ghislaine Heesen op de vraag wanneer ze bedacht dat ze een zorgboerderij wilde oprichten. Maar het liep anders: ze werd fysiotherapeut en begon haar eigen praktijk. Totdat ze op haar 38e ten val kwam. Ze brak haar arm en haar fysiotherapiepraktijk leek verleden tijd. In de stilte van haar herstel kwam het oude verlangen weer omhoog: een zorgboerderij speciaal voor kinderen, met hoogwaardige zorg. Een plek waar kinderen zich kunnen ontwikkelen in en met de natuur. Maar daar moet je kennis voor hebben. Aangezien Ghislaine niet van half werk houdt, besloot ze dat een grondige opleiding nodig was. ‘Ja,’ grinnikt ze bescheiden, ‘ik ben geneeskunde gaan studeren. Op mijn veertigste begon ik. Ik was één van de oudste studenten aan de universiteit.’

Pittige jaren

Het bleken pittige jaren: ‘Ik was alleenstaande moeder van twee jonge kinderen, kreeg geen studiefinanciering en werken was geen optie naast de studie en hun opvoeding.’ Op alle mogelijke manieren probeerde Ghislaine te bezuinigen om de studie af te kunnen maken: ‘We aten groente die aan het einde van de dag door de winkels weggegeven werd, de verwarming draaide ik steeds lager om kosten te besparen. Toen in de winter de radiator van mijn slaapkamer kapotvroor, hebben we hem maar gewoon definitief afgekoppeld. Met een houtkacheltje beneden en dikke dekens redden we het ook wel.’

‘Er wordt zelden gekeken naar kinderen vanuit multidisciplinair oogpunt’

Hutten bouwen

In 2000 verruilde Ghislaine haar woning voor een oude vervallen boerderij onderin Drenthe. Samen met haar twee kinderen en pleegdochter begon Ghislaine eigenhandig aan het opknappen van de boerderij. ‘Mijn kinderen zeiden ‘Mam, we kunnen hutten bouwen, dan zal een boerderij ook wel lukken, toch?’ We waren wellicht wat naïef…’ Met een glimlach kijkt ze erop terug: ‘We werkten elke dag aan de verbouwing. Alleen met kerst waren we vrij. Ik hielp zelf waar ik kon, maar mijn kinderen hebben veel van de verbouwing opgepakt. Ik werkte vooral in de nachten als huisarts zodat ik soms overdag kon meehelpen. Wat ik in de nachten verdiende, werd overdag weer uitgegeven aan bouwmaterialen. Tien jaar lang gingen we zo door voordat we de plek goed genoeg vonden om kinderen op te vangen.’

Inmiddels bestaat de Plus Boerderij, zoals de plek werd gedoopt, al vijftien jaar. Binnen die periode is deze jeugdzorgvoorziening in kleine stapjes gegroeid naar 60 kinderen en 20 medewerkers. Ghislaine: ‘Groeien is nooit ons doel geweest. We groeiden alleen als het ons gevraagd werd. We begonnen met dagopvang, toen kwam de vraag naar weekendopvang, vervolgens thuisbegeleiding en één op één begeleiding en als laatste schoolvervangende opvang.’ De combinatie van zorg en landbouw werkt gewoon heel goed.  Dat komt door de ‘objectieve noodzakelijkheden’: het leven is op een boerderij nog overzichtelijk. Als een geit geen eten krijgt, wordt hij niet blij. Zo simpel is het. Een verademing voor kinderen voor wie de wereld best complex is.’

Vleugels krijgen

Toen de zorgvragen complexer werden, ging het inmiddels gevormde VOF-team kijken waar het de nodige verdieping kon vinden. Die vonden zij in de antroposofie. Met haar passie voor studeren begon Ghislaine aan het basisjaar van de Academie voor Antroposofische Gezondheidszorg. Daarna werden maandelijks middagen gevuld met teambrede scholingen in samenwerking met onder anderen kinderarts Edmond Schoorel en psycholoog Jacques Meulman. ‘Heel langzaam groeiden we in de antroposofie’, kijkt Ghislaine op die tijd terug. Inmiddels zijn de beeldvormende kindbespreking en het vanuit een vier- en drieledig mensbeeld naar kinderen kijken gemeengoed geworden: ‘We maken er teambreed tijd voor en koesteren dit instrument. Alleen zo kan het echt vleugels krijgen.’

‘De antroposofische kindzorg is zo waardevol, die mag niet verdwijnen’

Nieuwe vraag

Deze zomer staat de Plus Boerderij aan de vooravond van een enorme stap. ‘Er diende zich een nieuwe vraag aan,’ vertelt Ghislaine, ‘een vraag die al vaker gesteld was, maar waarop we het antwoord altijd hadden ontweken: ‘kunnen jullie ook therapie bieden?’ We merkten dat we die vraag niet meer onbeantwoord konden laten. We zien steeds vaker kinderen die net dat stapje meer aan ondersteuning nodig hebben die een therapeut kan bieden.’ Schoondochter en mede VOF-lid Esther Renshof trekt deze kar: ‘Natuurlijk wordt er ook op andere plekken therapie geboden aan kinderen, maar we zien dat dat vaak heel gefragmenteerd verloopt: er wordt slechts naar een stukje van het kind gekeken: een kinderfysiotherapeut kijkt altijd naar het lichaam, een psycholoog naar de psyche, maar op welke plek kijken zij nog samen? Er wordt zelden gekeken vanuit multidisciplinair oogpunt – laat staan vanuit de menskunde. Wij willen en kunnen een plek bieden waar je met een heel team om één kind kunt gaan staan. En oog hebt voor wat dit kind in de breedte nodig heeft om zich verder te kunnen ontwikkelen.’

Extra motivatie

Inmiddels zijn vanaf de beslissing om therapie aan te willen bieden drie jaren verstreken. Drie jaren waarin hard gewerkt is aan het voorbereiden van de bouw van wat straks een Noord-Nederlands Kindertherapeuticum moet worden: antroposofische kinderzorg geboden door een multidisciplinair team middenin de Drentse natuur. Esther: ’Wapserveen ligt onderin Drenthe en zowel Groningen als Amersfoort liggen op minder dan een uur rijden bij ons vandaan. We willen voor een groot gebied deze prachtige vorm van jeugdzorg gaan aanbieden.’ Het bericht over het faillissement van het Kindertherapeuticum in Zeist kwam voor de Plus Boerderij als een schok. Ghislaine: ‘Precies 24 uur voordat dit bericht naar buiten kwam, hadden we de formele bouwaanvraag bij de gemeente neergelegd. Er was al veel vooroverleg geweest, en de gemeente wil meewerken, maar formeel moest de aanvraag onderbouwd ingediend worden. Dat kost veel geld en tijd, maar is gelukt. Dat een dag erna het Kindertherapeuticum in Zeist de deuren moest sluiten deed ons hier even stil vallen. Het leek haast alsof het niet zo mocht zijn dat er voor alle kinderen en ouders die dit soort zorg nodig hebben geen plek meer zou zijn. Het is voor ons een extra motivatie om ook de volgende stappen met heel veel energie op te pakken. De antroposofische kindzorg is zo waardevol, die mag niet verdwijnen uit Nederland.’ 

Kalle Heesen, redacteur van Ita en VOF-lid van de Plus Boerderij, maakte dit verhaal. Op de site https://nnkt.nl kun je de ontwikkeling van dit nieuwe initiatief volgen. Ook op de site van Antroposana zal verslag worden gedaan.

De Plusboerderij in Wapserveen is een kleinschalige zorgboerderij, gespecialiseerd in het opvangen en begeleiden van kinderen met uiteenlopende zorgvragen tot de leeftijd van 18 jaar. Het team werkt multidisciplinair. Op deze zorgboerderij werken een arts, verpleegkundige, orthopedagoog, bewegingswetenschapper, sociaalpedagogisch werkers, leraren en verschillende paarden- en hondencoaches.| plusboerderij.nl

Ghislaine Heesen (1956), arts die haar droom realiseerde: een zorgboerderij voor kinderen. Alleenstaande moeder van twee volwassen kinderen en oma van drie kleinkinderen.

Esther Renshof (1989) werkt als spoedverpleegkundige in de ziekenhuizen van Zwolle en Meppel. Daarnaast is ze teamleider, planner en kwaliteitsmedewerker op de Plus Boerderij en moeder van drie jonge kinderen.