www.antroposana.nl
Markus Sommer
Er is veel dat ons kan verdelen. Of we nu man of vrouw, zwart of wit, roker of niet-roker zijn, alles kan ons als onverenigbare werelden toeschijnen. Zo ook de tegenstelling tussen de tien procent van de mensen met migraine en de meerderheid van de bevolking, die de bij deze ziekte behorende ervaringen niet kent. Dat de meeste “hoofdpijnspecialisten” zelf ook “hoofdpijnpatiënten” zijn, lijkt te bevestigen dat alleen zij die zelf migraine hebben, zich kunnen inleven in anderen die aan hoofdpijn lijden. En toch moet het mogelijk zijn om ook als niet-hoofdpijnpatiënt enigszins inzicht te krijgen in de wereld van de hoofdpijnpatiënt. Ervaringen die met migraine te maken hebben, kunnen inderdaad zo verschillen van andere ervaringen, dat patiënten er niet vrijwillig over willen praten om niet voor gek te worden versleten. Daarom zullen zij misschien nooit ontdekken dat zij toch niet zoveel verschillen van vele anderen. Er zijn zoveel soorten hoofdpijn, dat alleen al de classificatie daarvan vele boeken vult.
Er is een grote verscheidenheid aan migraine waarvan pijn niet altijd het wezenlijke is. Vaak vult een hoofdhelft (of ook het hele hoofd) zich met een kloppende pijn, die gepaard gaat met misselijkheid tot braken aan toe en die verergert, niet alleen door de geringste inspanning, maar zelfs al door prikkels als licht, geluid of geur. Slachtoffers zien zich vaak genoodzaakt om zich terug te trekken in een donkere stille ruimte tot dat de aanval voorbij is. En omdat opwinding, stress of irritatie migraine kunnen oproepen, wordt de hoofdpijnpatiënt vaak verweten dat hij zijn verantwoordelijkheden niet neemt of dat hij zich zijn klachten slechts inbeeldt.
Een deel van de patiënten krijgt eigenaardige hallucinaties voor een migraine-aanval. Relatief vaak verschijnt aan de periferie van het gezichtsveld een “puntig flikkeren”, dat lijkt op de kantelen van een kasteel. Soms worden ook “fonkelende kleuren” waargenomen die aan ervaringen met drugs doen denken. Deze verschijningen breiden zich op karakteristieke wijze uit en kunnen uiteindelijk het grootste deel van het blikveld innemen en zo de gewone waarneming verhinderen. Een collega arts beleefde dit vaak juist in de opwinding van een noodsituatie en wist dat hij vanaf dat moment nog dertig minuten de tijd had om alle noodzakelijke maatregelen te nemen voordat hij zou worden geveld door pijn en hallucinaties. Andere patiënten hebben last van valse gewaarwordingen, verlammingsverschijnselen, spraakmoeilijkheden, duizeligheid of bizarre veranderingen van hun “lichaamsgevoel”. Net als bij Alice in Wonderland of bij Gulliver voelt het lichaam, of voelen delen van het lichaam, groter of kleiner dan normaal.
Deze fenomenen herkent de vakman als veranderingen van het functioneren van bepaalde gebieden van de hersenschors. Dit betekent niet noodzakelijkerwijze dat de diepere oorzaken van migraine in de hersenen te vinden zijn. Deze verschijnselen kunnen ook bij andere ziekten voorkomen en dienen zorgvuldig medisch onderzocht te worden, waarbij meestal het goed luisteren naar de gedetailleerde beschrijving van de patiënt en een handmatig lichamelijk onderzoek voldoende is.
Bij vrouwen, die iets vaker dan mannen aan migraine lijden, is er meestal een verband met de menstruatiecyclus. Ook alcohol kan aanvallen veroorzaken (rode wijn) en bepaald voedsel, vooral chocolade en kruidige kaas. Het is eigenaardig dat dit voedsel direct na een aanval wel wordt verdragen. Het lijkt alsof van binnenuit langzaam een “migrainedruk” wordt opgebouwd. Vervolgens vormt bepaalde drank of bepaald voedsel de aanleiding voor een aanval. Echter bij toenemende druk wordt de gevoeligheid voor die drank of dat voedsel steeds minder.
Kennelijk spelen processen onder het middenrif hier een rol, processen dus in het bereik van de stofwisseling. Welke stofwisselingsprocessen dat bij de individuele patiënt precies zijn, is voor hem en zijn arts vaak een “whodunnit”-raadsel dat kan worden opgelost door zorgvuldig een “hoofdpijndagboek” bij te houden waarin klachten en omstandigheden worden beschreven totdat er een specifiek patroon herkenbaar wordt.
Natuurlijk zijn er medicijnen, die een aanval dragelijk kunnen maken, hoewel de meeste van die medicijnen bij meermalig gebruik juist de veroorzakers van hoofdpijn kunnen zijn. Daarom is inzicht in de diepere oorzaken van migraine altijd zinvol. Ook zijn er medicijnen die aanvallen tegengaan, die worden gegeven als de pijn zich te vaak voordoet. Vaak dempen deze medicijnen prikkels, zoals bijvoorbeeld Bètablockers en bepaalde medicijnen voor epileptici dat kunnen doen. Juist deze medicijnen beleven sommige patiënten als een beperking van de vrijheid van hun ziel, waardoor ze op zoek gaan naar alternatieven.
Schijnbaar bijkomstige details kunnen tot therapeutische doorbraken leiden. Ooit vertelde een patiënt, die tientallen jaren van specialist naar specialist ging, dat ze tijdens een migraine-aanval altijd een uitzonderlijk licht gekleurde stoelgang had. Omdat de stoelgangkleur wordt veroorzaakt door galkleurstoffen, schreef ik een galbehandeling voor en vanaf dat moment verdwenen de aanvallen. Sindsdien gebruikt de patiënt deze medicijnen regelmatig en is klachtenvrij. Vanaf toen vroeg ik aan elke migrainepatiënt ook naar hun stoelgangkleur wat leidde tot meerdere genezingen.
Andere patiënten kunnen worden geholpen als hun maagklachten worden behandeld of als verslechtering door wisseling van weer in acht worden genomen of als een schokkende ervaring uit het verleden wordt verwerkt enzovoorts. Naast de behandeling van deze specifieke oorzaken zijn er tal van maatregelen te nemen waarmee de patiënt zichzelf kan helpen en die eigenlijk altijd zinvol zijn: een ritmische dagindeling behoort daartoe evenals bewegingstrainingen, die de stofwisseling versterken en een éénzijdige belasting van de zenuwen tegen gaan. In dit geval kan heileuritmie bijzonder effectief zijn, maar ook kunstzinnige therapie of massagebehandelingen, die de ziel ruimte geven. Veel hiervan wordt in het invoelende boek “Migraine” van A. Rivoir behandeld, dat ook een goede inleiding is in de antroposofische geneeskunde. Een verdere beschrijving van de wonderbare wereld van de migraine geeft Oliver Sacks in zijn gelijknamige boek, dat niet alleen veel slachtoffers inzicht in hun ervaringen verschaft, maar ook niet-migraine-lijders een blik in de wereld van de hoofdpijnpatiënten gunt...
Dit artikel is uit het Duits vertaald door Jac Hielema
Eerste publicatie op 1 januari 2007
print dit artikel...
stuur dit artikel door via email...