Koorts

Antroposana folder

De normale lichaamstemperatuur van mensen ligt tussen 36 en 37,5°C, een temperatuur tussen 37,5 en 38°C noemt men 'verhoging' en van koorts is sprake wanneer de lichaamstemperatuur hoger dan 38°C is. Bij koorts boven de 40°C kan je gaan ijlen.

Koorts komt heel vaak voor en is meestal het symptoom van een ziekte. De koorts zelf kan dan ook geen kwaad. Maar de ziekte die erachter schuil gaat kan wel 'gevaarlijk' zijn. Bij kinderen kan de oorzaak ook liggen in spanning of inspanning.

Om te achterhalen welke ziekte de koorts veroorzaakt, is het belangrijk om te kijken naar andere verschijnselen zoals hoesten, hoofdpijn, braken, grauwe huidskleur of sufheid. Hoge koorts betekent zeker niet altijd dat er sprake is van een gevaarlijke ziekte. Er zijn ook gevaarlijke klachten met weinig of geen koorts, zoals een blindedarmontsteking.

De positieve kanten van koorts

Wat koorts feitelijk doet, is het activeren van de lichaamsprocessen die het lichaam weerbaarder maken. De verhoogde lichaamstemperatuur stimuleert de stofwisseling en zo zorgt koorts ervoor dat virussen of bacteriën zich niet verder in het lichaam kunnen verspreiden. Koorts heeft dus een genezende werking.

De verhoogde lichamelijke weerbaarheid is bovendien een uitdrukking van een verhoogde activiteit van het 'Ik', dat zich teweer stelt om een ziekte te overwinnen. Zieke kinderen met koorts maken een proces door waarmee zij een stapje verder komen met het zich eigen maken van hun lichaam dat zij bij de geboorte van hun ouders 'geërfd' hebben. Als je koorts met koortswerende middelen bestrijdt, dan onderbreek je dit belangrijke proces.

Hoe meet je koorts?

Bij een vermoeden van koorts, wanneer de vermoedelijke patiënt bleek ziet en het koud heeft, is het altijd verstandig om te temperaturen. Koorts kun je het beste vaststellen met een thermometer in de anus of onder de tong. Voelen aan iemands voorhoofd kan misleidend zijn, want het voorhoofd kan koel aanvoelen, terwijl er toch koorts is en het voorhoofd kan warm aanvoelen terwijl de koorts juist aan het dalen is.

Normaal gesproken verloopt koorts in twee fasen. Eerst stijgt de temperatuur van het lichaam, terwijl de huid nog koud aanvoelt. Dit kan samengaan met koude rillingen. In de tweede fase wordt de huid warm en rood en begin je te transpireren.

Het is het beste om de temperatuur twee maal per dag met de thermometer op te nemen, ook bij kinderen. In sommige gevallen kan de koorts stijgen, dalen en weer stijgen etc.

Wat te doen bij koorts?

• Creëer een rustige omgeving zonder storend licht of geluid, dus liever geen tv, radio en bezoek;
• Leg met name kinderen bij voorkeur in bed, of maak een ander veilig, rustig, warm plekje voor ze;
• Zorg in de eerste fase van de koorts voor extra warmte, bijvoorbeeld met een warme kruik;
• Als de koorts daalt, voeg dan geen extra warmte meer toe;
• Geef de zieke voldoende te drinken. Kruidenthee, bijv. van kamille, lindebloesem of vlierbloesem, is prima. Geef liever geen koude, koolzuurhoudende of alcoholische dranken;
• Geef regelmatig vocht in kleine hoeveelheden als er ook gebraakt wordt. Ook rijstewater, kookvocht van rijst, is in dat geval geschikt;
• Als de zieke geen eetlust heeft, dring dan niet aan en vermijd vooral eiwitrijk voedsel zoals vlees, kaas, eieren en melk.

Wanneer de zieke érg warm is, zijn er verschillende remedies die de koorts beter verdraagbaar helpen te maken

• Maak een citroenwikkel, maar doe dat alleen als de zieke warme voeten heeft. Dat gaat als volgt: pers in een halve liter lauw water een halve citroen uit, maak daarmee katoenen sokken nat, wring ze uit tot ze nog net vochtig zijn, trek de zieke de sokken aan en wikkel er een dikke handdoek omheen. Laat de sokken 10 tot 15 minuten zitten. Zonodig tweemaal herhalen;
• Was het lichaam van boven naar onder met water op lichaamstemperatuur, bedek elk gewassen lichaamsdeel direct en geef hete thee om te zweten. Té snelle afkoeling is niet goed.

Zonder tussenkomst van een arts kunnen de volgende zelfzorgmiddelen de eerste vier dagen gegeven worden.

Voor kinderen:

• Ferrum phosphoricum comp. (Kinfludo, Weleda);
• Bij een plaatselijke ontsteking, zoals oorontsteking: Apis / Belladonna (Wala);
• Tijdens de eerste koortsfase, zie boven: Aconitum china zetpillen (Wala);
• Tijdens de tweede koortsfase, bij pijn of onrust: Chamomilla comp. zetpillen (Weleda).

Voor volwassenen:

• Ferrum phosphoricum comp (Kinfludo, Weleda);
• Tijdens de eerste koortsfase: Aconitum Sabadilla (Infludo, Weleda);
• Tijdens de tweede koortsfase: Apis belladonna c. mercurio (Wala).

Zoals gezegd is het beter geen koortswerende middelen, zoals aspirine of paracetamol, te gebruiken omdat zij de koorts kunstmatig naar beneden drukken en de afweerkracht van het lichaam verminderen.

Na koorts, is het het beste om het nog een dag binnen te blijven; bij een ernstige of langdurige ziekte liever nog wat langer.

Wanneer naar de dokter?

• Als een baby van jonger dan drie maanden koorts heeft;
• Als er gevaar voor uitdroging is (bij veel braken, diarree);
• Als een kind veel hoest, kortademig is, sneller dan 50 maal per minuut ademhaalt en grauw of blauw ziet;
• Als een kind steeds meer buikpijn krijgt rond de navel of in de rechter onderbuik. Dit kan op een blindedarmontsteking duiden, die meestal gepaard gaat met een temperatuur van rond de 38,5°C;
• Als de symptomen mogelijk op meningitis (nekkramp) duiden. Aanwijzingen voor meningitis kunnen zijn dat een jong kind kreunend huilt, een groter kind kan suf en afwezig zijn, het kind heeft hoofdpijn, maakt een erg zieke indruk, braakt, en krijgt mogelijk blauwpaarse vlekjes op de huid. Ook kan het de kin niet meer op de borst leggen of de benen niet meer omhoog doen, zonder veel pijn;
• Bij koortsstuipjes. Dit zijn aanvallen waarbij een kind even buiten bewustzijn raakt, zich strekt en even later trekkingen vertoont aan armen en benen.

Meer lezen over koorts?

• Koorts, Peter Staal (Centrum Sociale Gezondheidszorg, Gezichtspunten nr. 8)
• Kinderspreekuur, Wolfgang Goebel en Michaela Glöckler (Uitg. Christofoor)

Hoewel de grootst mogelijke zorgvuldigheid is betracht bij het samenstellen van de hier geboden informatie, kunnen er geen rechten aan worden ontleend. Antroposana houdt zich aanbevolen voor op- en aanmerkingen.

© 2003-2005 PPAG/Antroposana

Eerste publicatie op 21 februari 2005

www.antroposana.nl