Diederick Sprangers
Al sinds de afgelopen zomer is Nederland niet alleen in de greep van de Mexicaanse griep maar ook van allerlei verhalen die de ronde doen over de oorsprong van het virus of de samenstelling van het vaccin tegen deze griep. De hele gang van zaken roept allerlei vragen op, niet alleen over de ernst van de griep maar ook over de werking van de media en het kennelijke gebrek aan vertrouwen van veel mensen in dat wat van officiële zijde wordt verteld. Eens te meer wordt er een beroep gedaan op ons eigen oordeelsvermogen.
Diederick Sprangers geeft hier de weerslag van zijn poging een aantal aspecten van de ‘Mexicaanse griepgolf’ tegen het licht te houden.
Het virus zelf (Nieuwe Influenza A (H1N1)) zou volgens de geruchten niet van natuurlijke oorsprong zijn, maar door genetische modificatie gemaakt zijn en het vaccin dat ertegen ontwikkeld wordt, zou mensen besmetten in plaats van beschermen. Het motief hiervoor zou het testen van virussen en vaccins als biologische wapens zijn. Een Oostenrijkse journaliste heeft zelfs in de VS en in Wenen aanklachten ingediend tegen de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en twee bedrijven, wegens “poging tot massamoord” met “biologische wapens”. Schuilt er waarheid in deze veronderstellingen?

Het idee dat het Mexicaanse griepvirus in het lab gemaakt is door genetische modificatie, is begrijpelijk. Het is geen gewoon menselijk griepvirus: het bevat genen uit een menselijk griepvirus, maar ook uit varkensgriepvirussen (twee verschillende zelfs) en uit een vogelgriepvirus. Virussen zijn de eenvoudigste levende wezens: ze bestaan alleen uit DNA en eiwit, of - zoals bij griepvirussen - uit RNA en eiwit. (Een gen kan zowel een DNA- als een RNA-fragment zijn.) Virussen zijn eigenlijk heel grote moleculen: DNA of RNA in een jas van eiwit. Ze infecteren een gastheer, dringen door in diens cellen, vermenigvuldigen zich daar en ontsnappen weer. Bij het vermenigvuldigen gebruiken ze enzymen van de gastheer; daardoor hoeven ze die zelf niet aan te maken en blijven ze klein, eenvoudig en flexibel. Het is daardoor goed mogelijk om met virussen te knutselen. Dat gebeurt ook, en dergelijk werk is sinds een jaar of vijf de twijfelachtige eer toegevallen om als vakgebied met de naam ‘synthetische biologie’ erkend te worden. Synthetische biologie is het veranderen van bestaande organismen en het bouwen van nieuwe levende organismen (niet alleen virussen). Het is een soort overtreffende trap van genetische modificatie, kun je zeggen; temeer omdat het nog voornamelijk om DNA en om het veranderen van bestaande organismen (virussen, bacteriën en gisten) gaat. (Maar wanneer is een organisme nieuw?) Het is beslist mogelijk om genen van verschillende soorten griepvirussen in het lab aan elkaar te plakken, deze te laten opnemen door een virus en daarmee vogels, varkens of mensen te besmetten.
Wil een virus als dat van de Mexicaanse griep spontaan in de ‘natuur’ ontstaan, dan moeten vogels, varkens en mensen elkaar om beurten met hun ‘eigen’ griep besmetten, terwijl de ontvanger zelf al besmet is met diens eigen griep. (Dus bijvoorbeeld een varken dat al een varkensgriepvirus onder de leden heeft, wordt ook besmet met menselijke griep.) De virussen komen dan in de cellen van de gastheer elkaars genen tegen en combineren deze heel makkelijk; ze ontsnappen en verspreiden de nieuwe gencombinaties. Dit kan; besmet worden door twee virussen tegelijk is natuurlijk toeval en als één van de twee van een andere soort komt is het nog toevalliger, maar het komt wel eens voor. Dat mensen door vogelgriep besmet kunnen worden, is allang bekend en in 1998 werd ontdekt dat varkens gevoelig zijn voor zowel vogelgriep als mensengriep. Het is bovendien voorstelbaar dat de verspreiding en kruising van virussen in de hand gewerkt wordt door onze moderne manieren van varkens en kippen houden: de afweer van de dieren wordt danig verzwakt doordat ze een weinig natuurlijk leven leiden, maar ze worden wel in leven gehouden. Zo kunnen de virussen zich als een lopend vuurtje verspreiden, nog geholpen door het wereldomvattende gesleep met varkens, kippen en hun producten. Twee grieppandemieën uit het verleden werden veroorzaakt door virussen die half menselijk en half van vogels afkomstig waren: de Hong Konggriep van 1968 en de Aziatische griep van 1957. Bovendien bevatte een griepvirus dat in de jaren negentig onder varkens in Groot-Brittannië circuleerde, genen van zowel menselijke, varkens- als vogelgriepvirussen: volkomen vergelijkbaar met het Mexicaanse griepvirus - alleen treffen we dit nu bij mensen aan. Kortom: synthetische biologie is zeker niet de enige mogelijke verklaring van het Mexicaanse griepvirus - al kan het ook niet uitgesloten worden.

Hoe zit het met het vaccin? In opdracht van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hebben de farmaceutische bedrijven Baxter en Novartis een vaccin ontwikkeld tegen de Mexicaanse griep. Het gerucht dat hierover de ronde doet, is dat dit vaccin besmet zou zijn of zou worden met zowel een virus als een gevaarlijke stof, te weten squaleen, en dat er gedwongen vaccinaties zullen plaatsvinden. De argumentatie voor de besmettings-gedachte is ten eerste dat Baxter al eerder besmette medicijnen zou hebben verspreid en ten tweede dat squaleen vaker gebruikt wordt in vaccins, terwijl het verschillende auto-immuunziekten zou veroorzaken. Baxter heeft inderdaad wel eerder besmette medicijnen verspreid: in de jaren ’80 was zijn hemofilie-medicijn (evenals dat van enkele andere bedrijven) besmet met HIV en met het hepatitis C virus; in 1991 bleek een medicijn van Baxter tegen een immunoglobuline-gebrek besmet te zijn met het hepatitis C virus; en in 2008 verkocht Baxter heparine dat besmet was met het sterk allergene koolhydraat OSCS. Het bedrijf heeft dus zeker de schijn tegen.
Wat squaleen betreft: dit is een olie die van nature in ons lichaam voorkomt (als tussenstof voor de productie van cholesterol en steroïde hormonen), evenals in vele dieren en planten. Zij wordt gebruikt in cosmetica, maar ook in vaccins, waar ze de immuunrespons van ons lichaam versterkt als het vaccin zelf te zwak is om voldoende bescherming te bieden. Verschillende onderzoeken hebben squaleen in het verleden in verband gebracht met auto-immuunziekten, o.a. het golfoorlogsyndroom. Later onderzoek (samengevat in 2000 door het Amerikaanse leger op de webplek van de FDA) wees er echter op dat squaleen vermoedelijk niet de oorzaak was van de onderzochte ziekten. Het omstreden vaccin dat de soldaten in de golfoorlog (1990-1991) kregen, bevatte bovendien geen squaleen. En het griepvaccin Fluad, dat wel squaleen bevat, is in Europa sinds 1997 tientallen miljoenen malen toegediend; bij mijn weten zijn er niet op die schaal auto-immuunziekten uitgebroken. De producent van Fluad was Chiron, dat later overgenomen is door Novartis.
De geruchten willen verder dat overheden het vaccin onder dwang zullen gaan toedienen. Het lijkt mij uitgesloten dat de hele bevolking onder fysieke dwang gevaccineerd wordt, maar het lijkt me niet onmogelijk dat er bij bepaalde bevolkingsgroepen een economische of sociale vorm van dwang gebruikt wordt of zal worden door werkgevers: bijvoorbeeld verpleegkundigen en ziekenverzorgers worden al behoorlijk onder druk gezet om zich te laten vaccineren. Als het hun verboden wordt om hun werk te doen zonder vaccinatie, is er sprake van dwang. Ook bedrijven en organisaties zouden hun medewerkers met vergelijkbare maatregelen onder druk kunnen zetten, als ze bang zijn voor veel ziekteverzuim, al lijkt dat niet waarschijnlijk meer nu het aantal zieken meevalt. Sociale dwang kan ook in de maatschappij een rol spelen als heel veel mensen zich laten vaccineren: zij zouden niet-gevaccineerden kunnen voorhouden dat zij een bron van besmetting zouden zijn. Maar dat overheden werkelijke dwang tot vaccinatie uitoefenen (anders dan overreding), lijkt mij uitgesloten: daarvoor is onze vrije samenleving te vrij. Bij mensen die door een andere oorzaak al ziek of verzwakt zijn, moet er zo goed mogelijk voor gewaakt worden dat zij niet ook nog eens griep krijgen; maar of iemand al dan niet gevaccineerd wordt, moet in alle gevallen diens eigen, vrije beslissing zijn. Overigens blijkt tot nu toe niet dat de Mexicaanse griep ernstiger is dan andere varianten van de griep, zodat het nog maar de vraag is of vaccinatie überhaupt zinvol is voor gezonde mensen.

Tot slot zijn daar nog de aanklachten die de Oostenrijkse journaliste Jane Bürgermeister ingediend heeft. Bij de Weense stadsaanklager heeft zij afgelopen april de bedrijven Baxter en Avir Green Hills Biotechnology beschuldigd van het maken en verspreiden van een besmet vogelgriepvaccin in de afgelopen winter, met het doel om een pandemie te veroorzaken en daarvan te profiteren. In mei, juni en juli heeft zij aanvullende aanklachten ingediend, nu ook bij de Amerikaanse FBI en tegen Novartis en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). In haar aanklachten stelt zij dat Baxter onderdeel is van een biologischwapenprogramma dat het plan omvat om, met medeweten van de Oostenrijkse regering en andere overheden, de wereldbevolking bloot te stellen aan een vogelgriepvirus (door het vaccin voor de Mexicaanse griep hiermee te besmetten). Verder zou Baxter deelnemen aan een internationale misdaadorganisatie, bekend als de ‘Illuminati’. In het materiaal dat zij aan de FBI gestuurd heeft, beschuldigt zij Baxter, Novartis en de WHO van voorgenomen massamoord op de Amerikaanse bevolking. Deze aanklachten heeft Bürgermeister openbaar gemaakt op haar webplek www.theflucase.com, met een uitvoerige onderbouwing. Zij geeft daar ook aan dat ze in meer landen aanklachten wil gaan indienen en spoort anderen eveneens daartoe aan.
Deze aanklachten wekken sterk de indruk van een donquichotterie. Anderzijds vormen zij het meest concrete feit uit de hele geruchtenstroom. In beide aanklachten is veel werk gestoken, dus deze vrouw moet overtuigd zijn van haar argumentatie. De Weense rechtbank en de FBI zullen de volledige argumentatie hopelijk grondig beoordelen; ik heb niet de pretentie dat ik er nu al een zinnig oordeel over kan geven. De overwegingen die ik hierboven gegeven heb pleiten tegen die van Bürgermeister, maar betreffen niet alle van haar talrijke argumenten. De manier waarop Bürgermeister op haar webplek omgaat met sommige feiten, maakt haar verhaal in mijn ogen wel minder geloofwaardig. Ze houdt bijvoorbeeld vol dat squaleen schadelijk is, onder verwijzing naar een geheim document van de Britse overheid, dat ze zelf echter ook niet publiceert; ze gaat daarbij niet in op het onderzoek dat op het tegendeel wijst. Ook beweert ze dat het golfoorlog-vaccin wel squaleen bevatte, zonder hiervoor bewijzen te presenteren; het Amerikaanse leger en de Britse minister van defensie hebben het tegendeel beweerd.
Ter afsluiting wil ik benadrukken dat mijn analyse in dit artikel stoelt op documenten, gezond verstand en mijn biochemische opleiding; de documenten spelen een grote rol - en alle documenten kunnen liegen, zoals Rudolf Steiner zei. Ik heb hier geprobeerd enkele van de geruchten en complottheorieën die de ronde doen, te beoordelen door ze te vergelijken met andere bronnen en alles te toetsen met mijn eigen gezond verstand en biochemisch inzicht. Ik probeer me daarbij met name een oordeel te vormen over de betrouwbaarheid van de schrijvers van de bronnen - in veel gevallen de scheppers van webplekken op internet. Maar alle bronnen, zowel die van de geruchten als de andere die ik geraadpleegd heb, bestaan uit documenten. Mijn enige leidraad is uiteindelijk mijn eigen oordeelsvermogen; mijn conclusies mogen daarom alleen voor mijzelf waarde hebben. Slechts mijn aanpak, niet mijn conclusies, moge de lezer inspireren: raadpleeg uw eigen bronnen en bekijk alles met uw eigen oordeelsvermogen. Ik heb het niet noodzakelijkerwijs bij het rechte eind - hoeveel moeite ik daarvoor ook heb gedaan.
Bronnen: NewScientist, BBC, FDA, WHO, VWS, Wikipedia
Eerste publicatie op 1 januari 2010