Verkoudheid bij zuigelingen en kinderen

Mieke Linders

De tegenwoordige zachte winters bieden virussen veel kans hun werk te doen. Een verkoudheid is zó opgelopen. Zuigelingen en jonge kinderen zijn daar vaak het meest vatbaar voor. Wat kun je daar als ouder zelf aan doen?

Vooral voor zuigelingen is een neusverkoudheid onaangenaam. Een verkoudheid bemoeilijkt de inname van voeding omdat een baby met een verstopte neus niet tegelijk kan drinken en normaal kan doorademen. Een virusinfectie tast meestal de lagere ademhalingswegen aan. Hoest en acute bronchitis zijn dan de symptomen. Omdat het afweersysteem nog niet voldoende ontwikkeld is, kan bij zuigelingen een bronchitis eerder overgaan in een longontsteking dan bij volwassenen en zal eerder een arts geraadpleegd moeten worden. Langdurig hoesten kan ook op andere oorzaken wijzen, zoals op een allergische reactie.

Een middenoorontsteking kan eveneens veroorzaakt worden door een virusinfectie.

Opbouw van weerstand

 De verzorging van de pasgeborene is in de eerste weken vooral gericht op de warmteomhulling en op de zintuigen. Veel rust en aandacht zijn nodig om het ‘op aarde aankomen’ te begeleiden en om in de eerste zes tot acht weken het eigen slaap- en waakritme te doen vinden. Een duidelijke dagindeling helpt daarbij. Na een periode van ongeveer negentig minuten wakker zijn zal het kind geholpen moeten worden om weer tot rust te komen. Baby’s, en ook kinderen, kunnen nog niet te veel indrukken verwerken. Op indrukken uit de buitenwereld die psychisch niet ‘verteerbaar’ zijn, zal het lichaam reageren met stofwisselingsproblemen. Huilen gebeurt vaak tussen 16.00 en 24.00 uur. Meestal speelt vermoeidheid hierbij een rol. Bij veel en langdurig huilen kan aan een melkallergie worden gedacht. In de fase van het ‘nabootsen’, de periode van het zuigeling zijn tot het wisselen van de tandjes, is het kind vaak verkouden en loopt het nogal wat infecties op. Het lichaam maakt in deze periode dan ook een enorme ontwikkeling door. Omdat de huid en de ‘inwendige’ huid van de slijmvliezen van keel, neus, oren, maag-darmkanaal, op deze leeftijd nog een grote rol spelen in de uitscheiding van afvalstoffen zijn kinderen extra gevoelig voor allergieën en infecties. Op latere leeftijd nemen de organen deze functie meer over. Het kind werkt zo aan de versterking van zijn immuunsysteem en weerstand.

Koorts

Ook koorts kan een bijdrage leveren aan de opbouw van de weerstand. Virussen blijken zich bij een hogere temperatuur langzamer te vermeerderen. Door de hogere temperatuur kan een ‘opruiming’ plaatsvinden en kunnen disharmonieën worden weggewerkt. Onderdrukking van koorts door geneesmiddelen blijkt bij ernstig zieken een ongunstig effect op het ziekteverloop te hebben. Zorgvuldig waarnemen van de gehele gezondheidstoestand van het kind is noodzakelijk om een goede afweging te maken hoe om te gaan met de koorts. Een jonge baby heeft al snel enige verhoging. Door huilen kan de temperatuur tot boven de 37 graden oplopen, wat nog geen koorts genoemd kan worden. Vanaf ongeveer zes maanden, wanneer de tanden doorkomen, en na een inenting kan wat verhoging optreden, die na enkele dagen weer zal verdwijnen. Ondervindt het ene kind  nauwelijks hinder van hogere temperaturen, een ander zal zich met weinig verhoging al heel ziek kunnen voelen. De persoonlijke ervaring zal de beste raadgever zijn hoe te handelen. Bij een eerste kindje zullen ouders eerder een arts raadplegen omdat ze nog geen juiste inschatting kunnen maken. Als regel geldt: hoe jonger het kind hoe eerder een arts ingeschakeld zal moeten worden. Met name geldt dit voor het eerste half jaar.

Zelfzorg

De warmteomhulling in de eerste levensweken kan worden ondersteund met wollen ondergoed en voorverwarmde luiers. In het koude jaargetijde  kan het kind dagelijks zacht gemasseerd worden met Malvenöl^WA of Dr. Hauschka Rozenolie. Bij regelmatige en aanhoudende huilbuien en winderigheid helpt Carum carvi^WA met kamille en komijnzaad die de stofwisseling bevorderen. Werkt dit niet voldoende dan kan aanvullend inwendig Belladonna/Chamomilla^WA gegeven worden. Bij sterke winderigheid is Nicotiana comp.^WA beter werkzaam. Wanneer het kind  door bijvoorbeeld een lange en zware geboorte of keizersnee een schokervaring opliep, kunnen warme buikwikkels of inwrijvingen met Oxalis e planta tota W 10% Oleum^WA* ondersteuning geven. Wanneer na een week nog geen verbetering optreedt zal een arts geraadpleegd moeten worden

Bij neusverkoudheid kan een sterke kamillethee worden gezet van vier theelepels kamille op een kop water. Na  vijf minuten zeven en zoveel suiker oplossen dat een siroopachtige substantie ontstaat. Meerdere keren per dag worden hiervan twee tot vier druppels in elk verstopt neusgat gedruppeld. Neusvleugels en neusrand kunnen ingesmeerd worden met Nasenbalsam voor kinderen^WA of Neuscrème^WE. Rhinodoron neusspray^WE verzorgt de gevoelige huid van het neusslijmvlies, evenals Agropyron comp.^WA Bij kinderen vanaf drie jaar kan Eucalyptus inhalatiespray^WE op een tissue gespoten worden; de geur door het kind laten inademen en het tissue eventueel ’s nachts op het hoofdkussen leggen.

Bij hoest en acute bronchitis bij kinderen beneden de twee jaar verzacht Petasites comp.^WA* het hoesten. Een wikkel op de borst, druppelsgewijs gedrenkt in 5-7 ml lavendelolie 10% ^WA lost de hoest op en gaat krampen tegen. De katoenen doek met lavendelolie kan in folie verpakt op de verwarming gelegd worden of verwarmd worden tussen twee kruiken. Rug en borstkas worden omwikkeld met de warme doek met daaroverheen een brede wollen sjaal. Vastgemaakt met veiligheidsspelden kan de doek een half uur tot een hele nacht omgehouden worden. Wanneer zuigelingen ziek zijn van  het hoesten zal uiterlijk na drie à vier dagen een arts geconsulteerd moeten worden. 

Bij kinderen ouder dan twee jaar helpt bij een droge kriebelhoest Archangelica comp.^WA* Bij hoest met slijm geneest de smalle weegbree, een bestanddeel van Bronchi Plantago en Plantago hoestdrank.  Echte Tijmsiroop^WE verzacht de keel en heeft een ontspannende werking. De borst en rug inwrijven met Plantago Bronchialbalsam^WA met ook tijm- en eucalyptusolie, verwarmt en maakt de adem vrij. Het kind moet rijkelijk drinken om het oplossen van slijm te ondersteunen.

Wanneer kinderen op kleuterschoolleeftijd meerdere snel na elkaar volgende verkoudheden

hebben gehad of na een ernstiger ziekte blijven kwakkelen, kan herstel worden bespoedigd met licht en gezond eten en het ondersteunen van het warmteorganisme met voetbaden, warme soep en lindebloesemthee. Een warm bad met een scheutje Calendula Iedere Dag Olie^WE werkt ook bevorderlijk. ’s Avonds rug en armen en ’s morgens de benen inwrijven met Malvenöl werkt opbouwend. Inwendig kan dan Prunuseisen^WA* gegeven worden. Bij uitputting en vertraagd herstel helpt Nervennahrung^WA* op honingbasis. Een Calendula Welterustenbad^WE brengt ontspanning bij gevoeligheid voor indrukken en onrust.

Keelpijn kan behandeld worden met Apis Belladonna^WA. Bij acute keelpijn kan een citroenwikkel om de keel verzachtend en verkoelend werken. Hiertoe wordt het sap van een onbespoten citroen verdunt met 1/8 liter heet (75°C) water. Een katoenen doek wordt hiermee doordrenkt en uitgewrongen, om de hals gelegd en met een wollen doek vastgehouden. De wervelkolom dient daarbij ontzien te worden. Zolang de huid het goed verdraagt kan de wikkel een uur of langer aangebracht blijven. Bij langdurige keelpijn, in combinatie met koorts, zal een arts moeten worden gehaald om roodvonk uit te sluiten.

Om hoge koorts in korte tijd een halve graad te doen dalen kunnen katoenen sokjes gedrenkt worden in een kwart kopje warm water met het sap van een halve citroen erin. De sokken uitwringen, ze het kind aantrekken met daaroverheen wollen sokken. Na vijftien minuten verwijderen en eventueel na een uur herhalen. Bij koorts heeft een wikkel om de onderbenen een temperatuurverlagende werking wanneer de onderbenen heet aanvoelen. Bij koorts met koude onderbenen werkt de wikkel niet. Een dikke handdoek wordt gelegd op het voeteneind van het matras. Twee katoenen of linnen doeken, die van enkel tot knie moeten reiken, worden in een bakje lauwwarm water gedoopt en uitgewrongen. De onderbenen worden vervolgens met de doeken bedekt, daarna de benen met een handdoek. Na tien minuten moeten de doeken ververst worden. Na drie maal volgt dan een pauze van een half tot een heel uur. Inwendig kan Kinfludo^WE gegeven worden aan kinderen vanaf één jaar. Een weerstandverhogende en zweetafdrijvende thee bij koorts, kriebelhoest en verkoudheid wordt gemaakt uit 30 g vlierbloesem 30 g lindebloesem, 20 g salie en eventueel - wanneer de bittere smaak niet te storend is - 20 g wilgenbast. Tien minuten laten trekken en zoeten met honing.

Om het herstel te bespoedigen dient een kind bij koorts het bed te houden. Bij voorkeur zonder CD’s, radio of tv. Lang aanhoudende hoest of neusverkoudheid na een griep of zware verkoudheid voert vaak terug op onvoldoende rust tijdens het begin van het ziekteproces.

Vaak heeft het kind bij griep en verkoudheid last van maag- en darmstoornissen. Aconitum comp. kan dan hulp bieden.

Bij oorpijn is een vrije ademhaling door de neus voorwaarde voor een goede doorbloeding van het middenoor en daarmee voor een snellere genezing. Nasenbalsam^WA voor kinderen of Neusbalsem^WE aangebracht op de ingang van de neus en de neusvleugel helpen hierbij. Verzachtend en ontstekingswerend bij beginnende oorpijn is een uiencompres: een middelgrote ui wordt in kleine stukjes gesneden en in een katoenen kindersok gedaan. Met een sjaal of dunne wollen muts wordt de sok op en achter het pijnlijke oor vastgehouden. Een kleine niet te hete kinderwarmwaterkruik op het zakje gelegd, verhoogt het pijnstillende effect. Een half uur of langer kan dit aangebracht blijven. Zolang het trommelvlies nog niet open is, zijn Aconit Oordruppels^WA goed werkzaam bij oorpijn. In het acute stadium helpt Apis/Levisticum^WA*. Silicea comp.^WA werkt herstellend, ontstekingsremmend en pijnstillend. Een arts moet worden ingeschakeld wanneer de pijn toeneemt, de koorts boven 39°C stijgt en het kind zich zieker en lustelozer voelt.

De met* genoteerde middelen zijn verkrijgbaar via de Duitse verzendapotheek. Gezien de uitspraak van de Hoge Raad van 5 december 2008 zal ook voor enkele van de andere hier genoemde middelen gelden dat ze nog alleen verkrijgbaar zijn via de Duitse verzendapotheek

Wa = WALA, We = Weleda.

Eerste publicatie op 1 januari 2009

www.antroposana.nl